این تحقیق به منظور جلوگیری از بروز سیلاب‌ها و همچنین اجرای مدیریت سیلاب در حوضه و همچنین با اهداف کنترل سیلاب و ذخیره سازی آبهای سیلابی برای کاهش اثرات دوره‌های خشکسالی بر روی باغات خوانسار انجام شده است.  بدین منظور راهکارهایی برای حفاظت از منابع آب و همچنین مدیریت حوضه در نظر گرفته شده و تجزیه و تحلیل‌هایی بر روی حوضه اصلی و ۱۸ زیر حوضه انجام گرفته شده است. اطلاعات تفصیلی زیر حوضه‌ها با استفاده از عکس‌های هوایی و نقشه توپوگرافی بدست آمده است. روشهای آماری و تحلیلی بکاربرده برای بارش (بارش باران و برف)، آب سرچشمه، و زیر حوضه‌ها، نشان  می‌دهد که مقدار زیادی از آب این رودخانه در طول دوره های مرطوب از حوضه خارج می‌گردد. از سوی دیگر، خشکسالی های متوالی، بحران آب در حوضه رودخانه را در طول دوره‌های خشک افزایش می‌دهد. مطالعات انجام شده بر روی ۱۲ حلقه چاه در امتداد آبراهه اصلی، گویای این امر و نشان دهنده افت شدید اب زیرزمین می‌باشد. در انتهای این پژوهش، راهکار‌ها و دیدگاه‌های مختلف در مدیریت، کنترل و حفاظت از سیلاب ارائه شده است.

با تشکر از آقای/خانوم کمش گرامی که این مطلب را پیش کشیده اند. تا زمانی که من خوانسار بودم از نمک پاشی در خوانسار خبری نبود بنابراین از این مسئله آگاهی نداشتم. ایشان به مسئله بسیار قابل تعمقی اشاره کرده اند.

نمک به عنوان  یک ماده ضد یخبندان معمولا در زمستان مورد استفاده قرار میگیرد. برنامه نمک پاشی امنیت و تحرک برای رانندگان ، وسایل نقلیه تجاری و وسایل نقلیه اورژانس را ممکن می سازد. نمک به عنوان ضدیخ اصلی استفاده می شود به این دلیل که  در دسترس ترین و مقرون به صرفه ماده می باشد.  هر ساله در ایالات متحده  ۲۰-۱۰  میلیون تن نمک deicing و حدود 3 میلیون تن در کانادا استفاده می شود. اما مسئله مورد نظر این است که تقریبا 30 ٪ تا 50 ٪ از نمک استفاده شده نهایتا به آبهای زیر زمینی می رسد. به هرحال این یک مسئله بسیار مهم در مناطق خشک و نیمه خشک هم در کوتاه مدت و هم در دراز مدت خواهدبود. در مناطق مرطوب با بارشهای فراوان تائیرات آن متفاوت و کمتر از مناطق خشک و نیمه خشک می باشد. باید در نظر داشت با اینکه  مناطقی که در ایالت متحده و کانادا معمولا نمک پاشی میشود جزو مناطق مرطوب بشمار می آیند باز هم مشکل شوری آب و خاک را بدنبال دارند چه بسا که این نمک پاشی در مناطق خشک تری نظیر خوانسار انجام گیرد عواقب آن بسیار بیشتر خواهد بود.

مطالعات زیادی در این زمینه انجام گرفته است. که من در اینجا به برخی از آنها اشاره میکنم.

این مطالعه که در دانشگاه ویرجینیا انجام شده است نشان میدهد که نمک پاشی در جاده ها  دارای تاثیرات منفی روی محیط زیست و انسان است از جمله:

الف) بر روی سیستم آبهای زیرزمینی:

۱- بدینوسیله آبهای جاری حاصل از ذوب برف به داخل زمین نفوذ کرده و در نهایت به آبهای زیرزمینی می پیوندد. آبهای قنوات، چاهها و چشمه های خوانسار خصوصا در پائین دست بعلت شیب زیاد حوضه از این امر مثتثنی نخواهند بود.

۲- تجمع برفی که نمک پاشی شده موجب انباشتگی مقدار نمک در امتداد راهها و جاده ها خصوصا شانه های جاده ها خواهد شد. سپس ذرات نمک که بوسیه آبهای روان حمل شده اند نهایتا وارد آبهای زیر زمینی می شوند. در همین سایت نمایش متحرکی این پدیده را به آسانی و گویا نمایش میدهد.

۳- قلیایی و حتی شور شدن منابع آب زیرزمینی نظیر چاهها، چشمه ها و قنوات ( آبهای نوشیدنی) منبعی دیگر.

ب) برروی خاک:

 در خاکهایی که دانه درشت هستند ( مثل غالب خاکهای خوانسار) این پدیده نفوذ سریعتر انجام میگیرد. همچنین بر اثر یکسری فعل وانفعالات شیمیایی مقدار آلکالاین خاک هم افزایش میباید. ( این موضوع تخصص بنده نیست). مطالعات بر روی کیفیت آب چندین دریاچه در ایالت های شمالی و شرقی آمریکا نشان دهنده تغییرات شدید و کیفیت آب به سمت قلیایی شدن در اثر نمک پاشی می باشد.

کلا این امر باعث انباشتگی مقدار نمک در خاک Soil Accumulation می شود که در نهایت منجر به قلیایی شدن آب و تاثیر بر پوشش گیاهی خواهد شد. در خوانسار این انباشتگی بیشتر در امتداد نهرهای پائین دست و رودخانه خواهد بود. چرا که با توجه به اطلاعات داده شده توسط آقای دهاقین در مورد مسیرهای نمک پاشی ("بلوار نماز، حدفاصل چشمه آخوند و پمپ بنزین، شیبهای خیابان 13 محرم و بلوار سردار صادقی")، زه آب این مسیرها به نهرهای پائین دست و نهایتا به رودخانه تخلیه خواهد شد. بنابراین در آینده تجمع نمک در خاک در پائین دست رودخانه بیشتر اعیان خواهد شد. ( زمینهای باغات امتداد رودخانه از چهارباغ به پائین دست).

پ) برروی گیاهان:

مطالعات نشان می دهند که هرساله تعداد زیادی درخت در غرب اروپا بعلت ازدیاد نمک در خاک و آبهای زیرزمینی خشک می شوند و می میرند. این پدیده بیشتر در حاشیه جاده ها که پوشیده از درخت است دیده می شود. ( برای مثال در خوانسار بعلت اینکه در خیابان شهدا خاک دیده نمی شود و با آسفالت و پیاده رو پوشیده شده است نفوذ مستقیم آبهای نمک دار کمتر انجام می شود. بنابراین به درختان چنار در حاشیه خیابان چندان لطمه وارد نمی کند اما این تائیر بر روی باغات و درختان پائین دست است که آب خیابان شهدا بر آن می نشیند. از سوی دیگر باید در نظر داشت چنانچه برفهای نمک دار خیابان با پاکسازی در اطراف درختان که سطح پوششی آسفالت ندارند، انباشته شود به تدریج ذوب آنها باعث هدایت نمک به داخل خاک و نهایتا ریشه درختان چنار همین خیابان و در بالا دست خواهد شد).

ت) برروی انسان  

نمک عامل اصلی آلودگی آب و خطری برای سلامتی انسان است. بالا رفتن نمک در آب می تواند باعث بالارفتن فشار خون و همچنین باعث عدم تعادل  میزان آب در بدن انسان می شود. (منبع)

در کل استفاده از این روش نیاز به برنامه ریزی دقیق و همانگونه که کمش اشاره کردند نیاز به  مطالعات برای دراز مدت دارد.  

در ادامه به بخشی از راهکارها اشاره می شود......